link naar de RSS Feed van de laatste nieuwsberichten meld deze pagina op Twitter meld deze pagina op Facebook

Parochies veranderen als mensen veranderen

Mirjam Spruit en Tim Schilling - Centrum voor Parochiespiritualiteit

gepubliceerd: donderdag, 13 februari 2020
foto: Webmagazine Clavis
Mirjam Spruit en Tim Schilling
Mirjam Spruit en Tim Schilling

Pa­ro­chies in Neder­land zijn in bewe­ging. Kerk­besturen en pas­to­rale teams zijn op zoek naar manieren om de kerk nieuw leven in te blazen. Een dui­de­lijk bewijs daarvan is het tweedaags congres ‘De Missio­naire Pa­ro­chie’, dat half maart in het Brabantse Ouden­bosch plaatsvindt en binnen no-time volgeboekt was. Ook vanuit Limburg gaan er diverse belang­stel­len­den naartoe. Mede­or­ga­ni­sa­toren van dit congres zijn de theologen Mirjam Spruit en Tim Schilling van het Centrum voor Pa­ro­chie­spi­ri­tua­li­teit in Nijmegen.

De basis van het congres zijn de boeken ‘Rebuilt’ en vooral ‘Als God renoveert’, die allebei vorig jaar in een Neder­landse vertaling verschenen. De boeken zijn van de hand van een Ameri­kaanse en een Canadese pastoor, die beschrijven hoe zij hun pa­ro­chie ge­re­vi­ta­li­seerd hebben. James Mallon, de auteur van ‘Als God renoveert’, is de keynote speaker op het congres in Ouden­bosch.

Hoe verklaren jullie de enorme belang­stel­ling voor zijn boek en het congres?

“De tijd is er rijp voor,” meent Schilling. “In de meeste bis­dom­men zijn de samen­voe­gingen van pa­ro­chies bijna afgerond. Dat moest eerst gebeuren. Daaruit ontstaan nu als vanzelf vragen over hoe het verder moet. Dat is logisch, want fusie zonder visie werkt niet. Er komt ruimte voor andere vragen: hoe kom je tot nieuw gees­te­lijk leven? Daar gaan die twee boeken op in. Welis­waar op een Canadese en Ameri­kaanse manier, maar de kern­in­zichten gel­den ook in Neder­land. Dat spreekt aan."

Zijn collega Spruit beves­tigt dit: “Het zijn praktijkboeken over hoe je heel prak­tisch te werk zou kunnen gaan, in be­grij­pe­lijke taal. Het zijn ook allebei verhalen van priesters die met een team in de dage­lijkse praktijk van de pa­ro­chie staan, met alle problemen van dien, maar die daarin toch een weg gevon­den hebben. Die kun je niet klakkeloos op de Neder­landse situatie van toepas­sing verklaren – Mallon zegt dat ook heel dui­de­lijk – maar je kunt wel proberen de gedachtegang erachter te begrijpen en bekijken wat daarvan in je eigen pa­ro­chie toepas­baar is.”

Parochievernieuwing

Wat is die methodiek dan?

Schilling: “Het begint met woor­den als ‘evangeli­sa­tie’ en ‘een per­soon­lijke relatie met God’. Dat zijn begrippen waar­mee je een jaar of tien, twin­tig gele­den in Neder­landse pa­ro­chies niet moest aan­ko­men. We had­den als moderne mensen allemaal het idee dat we het zelf wel bepaal­den hoe het moest. Deze boeken draaien dit om: God bouwt het huis. Hij is in de kerk aan het werk. Hij moet het doen, wij wor­den uit­ge­no­digd met Hem mee­werken. Dat begint met een per­soon­lijke relatie met God. Ver­vol­gens komt Jezus’ opdracht om leer­lin­gen te maken aan bod. Beide boeken gaan uit van die opdracht: wat betekent het om leer­ling van Jezus te zijn, in­di­vi­dueel en samen? En hoe bereik je ver­vol­gens andere mensen met die bood­schap?”

Staan pa­ro­chies daar nu wel voor open?

Spruit: “De enorme belang­stel­ling voor de boeken en het feit dat het congres heel snel uit­ver­kocht was, geeft aan dat er iets leeft in ker­ke­lijk Neder­land. God is inder­daad aan het werk. Er komen heel ver­schil­lende mensen naar het congres. Er zullen ook wel kri­tische gelui­den te horen zijn, maar dat mag. Wij hebben helemaal niet het idee dat Mallon het ant­woord is op alle problemen. De twee boeken helpen ons om fun­da­men­tele vragen te stellen: Wat geloof je? Waarom ben je kerk? Dat zijn vragen die in ver­ga­de­ringen van kerk­besturen zel­den besproken wor­den, maar wel de basis van elke pa­ro­chie vormen. Ik sprak laatst een pas­to­raal werker die zei: ‘Ons werk­over­leg ging altijd over het ver­de­len van taken, nooit over de inhoud. Einde­lijk komt het nu wel een keer ter sprake’.”

Schilling knikt en vult aan: “De kerk is de afgelopen decennia heel sterk naar binnen gericht geweest, maar het is onze opdracht om juist naar buiten te tre­den, om naar mensen toe te gaan en hen in contact met God te brengen. Als je het zo bekijkt, is onze doel­groep helemaal niet kleiner gewor­den, maar juist veel groter. We zijn geneigd om snel meet­ba­re re­sul­taten te willen zien: geld, aantallen bezoekers, etc. Maar de eigen­lijke vraag is: hoe is je relatie met God? Daar zijn we als kerk voor opgericht. Daar waar mensen per­soon­lijk geraakt zijn, komt ook iets van de grond.”

Dat is ook de kern van de zogeheten Alpha cursus, die met name in ‘Als God renoveert’ sterk aan­be­vo­len wordt. “Omdat die er wer­ke­lijk in slaagt om ook mensen van buiten de kerk aan te spreken,” legt Schilling uit. “Dat heeft te maken met gast­vrij­heid: samen eten en in dan in kleine groepen over je geloof praten. Dat is de insteek. Maar denk niet dat één Alpha cursus je hele pa­ro­chie verandert. Dit is een voort­du­rend proces.”

Wat geloof je? Waarom ben je kerk?
Dat zijn vragen die in ver­ga­de­ringen van
kerk­besturen zel­den besproken wor­den,
maar wel de basis van elke pa­ro­chie vormen.

Wat is het geheim van de twee boeken?

“De methodiek die in beide boeken be­schre­ven wordt is op zich niet nieuw, maar wordt nu goed lees­baar bij elkaar gezet,” legt Spruit uit. “Rebuilt is prak­tischer en Ameri­kaanser. ‘Als God Renoveert’ heeft meer theo­lo­gische diepgang en ver­wijst bij­voor­beeld naar uit­spra­ken van de pausen over evangeli­sa­tie, die daardoor in een dui­de­lijk kader komen te staan.”

Het logo van ‘Als God renoveert’ bestaat uit drie sleu­tels. Die staan voor: goed leider­schap, toerus­ting door de heilige Geest en evangeli­sa­tie als hoogste priori­teit. Samen­ge­vat komt het er volgens Spruit en Schilling op neer dat Mallon zegt dat de priester zich moet concentreren op zijn hoofdtaken: sacra­menten bedienen, ver­kon­di­gen/preken en lei­ding geven. Spruit: “Leiding geven, is in dit geval iets anders dan anderen zeggen wat ze moeten doen! Ik hoor van priesters wel eens dat ze geen manager willen zijn. Terecht! Een leider is ook iets anders dan een manager. Een leider moet visie ont­wik­ke­len, anderen toerusten en een goed team om zich heen formeren.”

Dit laatste is heel be­lang­rijk, zegt Schilling. “Daar waar pa­ro­chie­ver­nieu­wing niet lukt, ligt het vaak aan gebrek aan echt leider­schap: er is geen visie en de priester slaagt er niet in om een goed team om zich een te verzamelen. Voor de kerk is dit een heel nieuwe manier van lei­ding geven, maar in andere organi­sa­ties is het heel gebruike­lijk. Tussen de pa­ro­chie­vrij­wil­li­gers zitten altijd wel mensen met erva­ring op dit vlak uit het be­drijfs­le­ven. Maak daar gebruik van.”

Er zijn ook stemmen die zeggen: de boeken zijn ge­schre­ven vanuit een heel andere ker­ke­lijke bele­ving. Dat werkt in Neder­land niet

“Na­tuur­lijk is er kri­tiek moge­lijk op deze manier van denken. Ik ging zelf ook scep­tisch naar een eerdere con­fe­ren­tie hierover in Engeland,” bekent Spruit. “Mallon hield daar welis­waar een goede speech, maar echt geraakt werd ik door de praktijk­voor­beel­den van enkele Engelse pa­ro­chie­pries­ters, die ver­tel­den hoe ze aan de slag waren gegaan en op een andere manier naar hun eigen rol en naar de pa­ro­chie had­den leren kijken. Dat had ook tot een nieuwe bele­ving van hun priester­schap geleid. Een van de priesters zei: ‘Ik was eigen­lijk een ambte­naar en nu ben ik weer pastor’. Pa­ro­chies ver­an­de­ren als mensen ver­an­de­ren.”

Spruit en Schilling hopen dat er in de toe­komst ‘oase­paro­chies’ ontstaan, waar het lukt om volgens deze methodiek te werken. “We zitten nog teveel in de structuur van de volks­kerk. Zonder de goede ele­menten daarvan overboord te gooien, moeten we ons rea­li­se­ren dat die tijd echt voorbij is,” zegt Schilling. “Neem de doop of de eerste communie. Ouders willen een ritueel voor hun kind, maar wat ze eigen­lijk zou­den moeten willen, is het contact met Jezus. Daar moet je dan wel met ze over in gesprek gaan. We moeten echt een andere aanpak kiezen en niet doorgaan zoals het was. God is niet veranderd, maar hoe mensen op Zijn bood­schap reageren wel. Wij moeten ons afvragen hoe wij in deze tijd met Gods bood­schap omgaan.”

Wat kunnen kerk­besturen doen die niet naar het congres gaan, maar wel aan de slag willen?

Spruit: “Ze zou­den samen de boeken kunnen lezen of de filmpjes bekijken die op de website van De Missio­naire Pa­ro­chie staan. Dit helpt om samen te praten over wat er aan de hand is en om ver­vol­gens een visie te formu­le­ren: waar willen we heen als pa­ro­chie? Daarna kun je vanuit de Alpha cursus aan de slag gaan. Bidden voor de toe­komst van de pa­ro­chie hoort daar na­druk­ke­lijk ook bij. En laat priesters denken vanuit leider­schap en het vormen van een team.” 

Schilling: “Voor kerk­besturen kan het heel be­lang­rijk zijn om zake­lijke on­der­wer­pen in relatie te brengen tot het geloof. Je kunt het wel hebben over fi­nan­ciën en in­kom­sten. Maar als je dat in verband brengt met rent­mees­ter­schap krijgt het opeens een andere lading: waarom hebben we geld nodig? Waarom vin­den we het be­lang­rijk dat er een goed dak op de kerk ligt? Omdat we er samen komen om het geloof te vieren. Als die koppeling er niet is, mis je iets. Datzelfde zien we bij Kerk­ba­lans. Vaak wordt aan gelo­vi­gen een keurig fi­nan­cieel over­zicht gegeven en gevraagd om bij te dragen. Maar als je er niet bij zegt dat dit geld nodig is om het evan­ge­lie uit te dragen, raakt het mensen niet. Dat zie je dus ook gebeuren.”

Het congres in Ouden­bosch is over­te­kend. Er is zelfs een wacht­lijst. Pa­ro­chies die toch aan de slag willen, kunnen eventueel een beroep doen op het CPS voor een lezing of een workshop. Daar­naast zijn er nog andere instanties op dit vlak actief, zoals Xpand, Alpha Neder­land of het Katho­liek Alpha­cen­trum.

Centrum voor Pa­ro­chie­spi­ri­tua­li­teit  

Centrum voor ParochiespiritualiteitHet Centrum voor Pa­ro­chie­spi­ri­tua­li­teit (CPS) is in 1990 in Nijmegen opgericht door de paters van het Heilig Sacra­ment als pas­to­raal diensten­cen­trum voor pa­ro­chies in het hele land. Het centrum ver­zorgt lezingen, workshops, con­fe­ren­ties en be­zin­nings­da­gen die zich specifiek richten op pastores, leden van kerk­besturen en actieve pa­ro­chie­vrij­wil­li­gers. Het CPS is ook betrokken bij diverse publi­da­digs en bij het lan­de­lijk congres De Missio­naire Pa­ro­chie dat in maart in Ouden­bosch wordt gehou­den.

 

(dit artikel is over­ge­no­men van Webmagazine Clavis van Bisdom Roermond)






Parochie
Heilige Franciscus 
Kerkstraat 4
5721 GV Asten
(0493) 69 13 15
secretariaat@rkfranciscus.nl
Google Maps
Like ons op Facebook Like ons op Facebook!

 


Volg ons op Twitter Volg ons op Twitter

Deze website is ontworpen en wordt onderhouden door iMoose